Wydziedziczenie

Wydziedziczenie to pozbawienie przez spadkodawcę spadkobiercę ustawowego uprawnienia do zachowku. Jest to zatem instytucja skuteczna wobec zstępnych, małżonka i rodziców spadkodawcy.

Wydziedziczony traktowany jest wg. przepisów kodeksu cywilnego jak osoba która nie dożyła otwarcia spadku.

Wydziedziczenie nie jest instytucją prawną którą spadkodawca może stosować wedle własnego uznania, w oderwaniu od zachowania spadkodawcy. Aby było skuteczne musi wystąpić jedna ze wskazanych w kodeksie cywilnym przesłanek (art. 1009 kc). Przesłanka wydziedziczenia zachodzi wtedy, gdy spadkobierca, który byłby uprawniony do zachowku:

  • wbrew woli spadkodawcy uporczywie postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, np.: alkoholizm, narkomania
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci (nie jest jednak konieczne skazanie uprawnionego do zachowku za odpowiednie rodzajowo przestępstwo prawomocnym wyrokiem karnym)
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych, np.: brak opieki, czy pomocy w chorobie (art. 1008 kc).

Skutecznie wydziedziczona może zostać tylko osoba, której dana przyczyna dotyczy, zatem w miejsce wydziedziczonego do dziedziczenia zostają powołani jego zstępni. Dlatego w pewnych sytuacjach powoływanie się na wydziedziczenie nie musi być najkorzystniejszą opcją dla pozostałych spadkobierców.

Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Przebaczenie to akt woli spadkodawcy o charakterze uczuciowym. Może ono nastąpić także gdy w chwili przebaczenia spadkodawca nie miał zdolności do czynności prawnych, wystarczy, że zostało dokonane z dostatecznym rozeznaniem (art. 1010 kc). Jeżeli spadkodawca przebaczył spadkobiercy po wydziedziczeniu go w testamencie, wydziedziczenie to staje się bezskuteczne.