Stwierdzenie nabycia spadku

Jeżeli pragniemy powołać się na swoje prawa do spadku, bezwzględnie konieczne jest legitymowanie się stwierdzeniem nabycia spadku.

Stwierdzenie nabycia spadku następuje w drodze postanowienia sądu, na wniosek osoby mającej w tym interes prawny (art. 1025 kc), zatem nie tylko spadkobierca ale także np. wierzyciel. Nie może to nastąpić wcześniej niż po 6 miesiącach od otwarcia spadku, chyba że wszyscy znani spadkobiercy złożyli już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku (art. 1026 kc). Osobę, która uzyskała stwierdzenia nabycia spadku uważa się za spadkobiercę.

W toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku sąd ustala, czy zmarły pozostawił testament, czy też w grę wchodzi dziedziczenie ustawowe, określone w kodeksie cywilnym. Następnie sąd określa, kto należy do kręgu spadkobierców i w jakiej części (gdy spadkobierców jest dwóch albo więcej) dziedziczy każdy z nich.

Stwierdzenie nabycia spadku ma dalekosiężne skutki prawne. Osoba, na rzecz której następuje rozporządzenie prawem należącym do spadku przez osobę, która nie jest spadkobiercą, a legitymuje się stwierdzeniem nabycia spadku (np. w drodze sprzedaży) na mocy art. 1028 kc podlega ochronie, chyba że działa w złej wierze. Innymi słowy – uzyskanie stwierdzenia nabycia spadku sprawia, że osoba formalnie uznana spadkobiercą, może np. skutecznie zbyć nieruchomość, mimo, iż faktycznie spadkobiercą nie jest (o ile nabywca działa w zaufaniu, że to co wynika ze stwierdzenia nabycia spadku zgodne jest z rzeczywistością).

Na drodze sądowej możliwa jest także zmiana lub uchylenie wydanego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w następujących przypadkach:

  • postanowienie dotyczące osoby, która  była uznana za zmarłą lub której zgon został stwierdzony postanowieniem sądu zostanie uchylone (art. 678 kpc),

  • nastąpi prawomocne uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku, przez co zmieni się krąg osób, co do których nabycie spadku zostało już stwierdzone (art. 690 kpc),

  • osoba, która uzyskała stwierdzenia nabycia spadku nie jest spadkobiercą lub jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony (art. 679 kpc).

Odpowiednikiem sądowego stwierdzenia nabycia spadku jest sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia.