Najczęstsze typy przestępstw

W świetle polskiego prawa karnego przestępstwem jest czyn zabroniony pod groźbą kary przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia, bezprawny, społecznie szkodliwy w stopniu wyższym niż znikomy.

Do najczęstszych przestępstw z jakimi spotykamy się w  ramach praktyki adwokackiej należą:

Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu:

  • spowodowanie rozstroju zdrowia (art. 156 i 157 kodeksu karnego),
  • udział w bójce lub pobiciu, narażenie na utratę życia lub  zdrowia (art. 158, 159, 160 kodeksu karnego),  przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji:
  • spowodowanie wypadku komunikacyjnego (art. 177 kodeksu karnego),
  • prowadzenie samochodu, motocykla, roweru w stanie nietrzeźwości lub odurzenia (art. 178 a kodeksu karnego), przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów:
  • fałszerstwo dokumentów (art. 270 kodeksu karnego),
  • poświadczenie nieprawdy (art. 271 kodeksu karnego),

Przestępstwa przeciwko mieniu:

  • kradzież, kradzież z włamaniem (art. 278 i 279 kodeksu karnego),
  • rozbój (art.280 kodeksu karnego),
  • kradzież rozbójnicza (art. 281 kodeksu karnego),
  • wymuszenie rozbójnicze (art. 282 kodeksu karnego),
  • oszustwo (art. 286 kodeksu karnego),
  • paserstwo (art. 291 kodeksu karnego),

Inne przestępstwa i wykroczenia:

  • handel narkotykami i substancjami psychotropowymi (art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii),
  • posiadanie narkotyków i substancji zakazanych (art. 62 ustawa o przeciwdziałaniu narkomani),
  • naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu drogowym (art. 86 kodeksu wykroczeń),
  • prowadzenie pojazdu bez uprawnień lub bez dokumentów (art. 94 i 95 kodeksu wykroczeń).

Oprócz spraw wskazanych wyżej, Kancelaria prowadzi również sprawy o najcięższe typy przestępstw przewidziane przepisami kodeksu karnego i innych ustaw o charakterze prawno karnym.

Dokonując klasyfikacji przestępstw pod kątem ich usystematyzowania w kodeksie karnym, wskazać możemy następujące kategorie przestępstw:

1. Ze względu na stopień społecznej szkodliwości (według kryterium wysokości ustawowego zagrożenia karą):

  • zbrodnie; przestępstwo zagrożone pod groźbą kary pozbawienia wolności na czas nie krótszy od 3 lat albo karą surowszą
  • występki; przestępstwo zagrożone karą grzywny powyżej 30 stawek dziennych, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności przekraczającą miesiąc.

2. Ze względu na sposób działania (według kryterium sposobu zachowania się sprawcy):

  • przestępstwa z działania
  • przestępstwa z zaniechania
  • przestępstwa z działania i zaniechania.

3. Ze względu na skutek (według kryterium obejmowania przez znamiona czynu zabronionego jego skutku):

  • przestępstwa materialne (skutkowe)
  • formalne (bezskutkowe).

Skutek jest znamieniem ustawowym (np. przy zabójstwie skutkiem jest śmierć człowieka). Przykładem przestępstwa bezskutkowego jest składanie fałszywych zeznań.

4. Ze względu na stosunek do dobra prawem chronionego:

  • przestępstwa naruszenia dobra prawem chronionego
  • przestępstwa narażenia na niebezpieczeństwo dobra prawem chronionego (a wśród nich przestępstwa abstrakcyjnego i konkretnego narażenia na niebezpieczeństwo).

5. Ze względu na zamiar:

  • przestępstwa umyślne
  • przestępstwa nieumyślne.

6. Ze względu na podmiot przestępstwa (według kryterium cech posiadanych przez sprawcę):

  • przestępstwa powszechne; każdy może je popełnić
  • przestępstwa indywidualne (a wśród nich przestępstwa właściwe i niewłaściwe); może je popełnić tylko osoba, która posiada konkretną cechę wskazaną w treści przepisu.

7. Ze względu na rodzaj dóbr chronionych (według kryterium rodzaju dóbr chronionych przez prawo karne):

  • zbrodnie przeciwko ludzkości
  • przestępstwa polityczne (skierowane przeciwko podstawom ustroju państwa, z pobudek politycznych)
  • przestępstwa pospolite (wszystkie pozostałe, m.in.: przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstwa przeciwko wolności, przestępstwa skarbowe itd.).

8. Ze względu na sposób ścigania:

  • przestępstwa ścigane z oskarżenia publicznego (w tym ścigane z urzędu i ścigane na wniosek)
  • przestępstwa ścigane z oskarżenia prywatnego (prywatno-skargowe).