Dla porządku warto przypomnieć w tym miejscu, że ubezwłasnowolnienie może być ubezwłasnowolnieniem częściowym lub ubezwłasnowolnieniem całkowitym. W obu przypadkach jednak osoba ubezwłasnowolniona nie posiada pełni wspomnianych już zdolności do czynności prawnych (w pierwszym przypadku są one ograniczone, w drugim odebrane całkowicie). Zawarte przez nią umowy kredytowe nie są ważne, ale nie oznacza to, że dług przestaje istnieć. Zobowiązania muszą być bowiem spłacone nawet wtedy, gdy zaciąga je osoba ubezwłasnowolniona. Pomija się wtedy jednakże zazwyczaj odsetki czy różnego rodzaju opłaty manipulacyjne i kary umowne związane z zobowiązaniem.

Nieco inaczej wygląda sytuacja, gdy zaciągnięto dług przed ubezwłasnowolnieniem. Aby móc zwrócić tylko to, co się otrzymało (to znaczy pomijając wszelkie kary, prowizje czy odsetki), trzeba wejść na drogę sądową i przy pomocy biegłych udowodnić, że osoba zaciągająca dług nie była świadoma tego, co robi (na przykład z powodu swojej choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego, uzależnień etc.).

Przeczytaj także: Ubezwłasnowolnienie krok po kroku – procedura

Ubezwłasnowolnienie a wcześniejsze długi – kto za to odpowiada

Osobę ubezwłasnowolnioną reprezentuje jej prawny opiekun. To on występuje w jej imieniu we wszystkich sprawach urzędowych i to on także zajmuje się zarządzaniem majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej. Opiekun prawny odpowiada więc za to, aby rozporządzając tymże majątkiem (na przykład podejmując się sprzedaży nieruchomości osoby ubezwłasnowolnionej), możliwie szybko spłacić ewentualne finansowe zobowiązania tej osoby. To jeden z jego obowiązków.

W przypadku większych długów ubezwłasnowolnionego czy ubezwłasnowolnionej, którzy nie posiadają żadnego majątku, ich prawni opiekunowie czasami obawiają się o własny dobytek i wizytę komornika u osoby ubezwłasnowolnionej, z którą mieszkają. Niepotrzebnie, ponieważ opiekun nie może być obciążony odpowiadaniem własnym majątkiem za długi ubezwłasnowolnionego podopiecznego. Wierzyciele nie mogą dochodzić swoich roszczeń od opiekuna prawnego dłużnika. Rolą opiekuna jest tylko reprezentowanie zadłużonej osoby ubezwłasnowolnionej w toczących się ewentualnie przeciw niej sprawach sądowych związanych z zadłużeniem.

To może Cię zainteresować: Opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej – prawa i obowiązki

Dług osoby ubezwłasnowolnionej – co, jeśli nie ma go z czego spłacić?

Może się zdarzyć sytuacja, w której osoba ubezwłasnowolniona odpowiadająca za swoje wcześniejsze długi nie ma żadnych środków do ich spłacenia, a z powodu choroby i całkowitej niezdolności do pracy nie ma też perspektyw zarobienia potrzebnych pieniędzy. Nie dysponuje też żadnymi nieruchomościami czy ruchomościami, których sprzedaż mogłaby pomóc w pokryciu zobowiązań. Innymi słowy – jest niewypłacalna. Wtedy pozostaje ewentualnie wykorzystanie instytucji upadłości konsumenckiej (to upadłość ogłaszana przez osoby fizyczne, które nie prowadzą działalności gospodarczej). W imieniu ubezwłasnowolnionego dłużnika wniosek o ogłoszenie takiej upadłości składa przedstawiciel ustawowy (na przykład rodzic) lub opiekun prawny ustanowiony przez sąd (jeśli dłużnik jest osobą pełnoletnią). Trzeba tylko mieć na uwadze, że w przypadku osób ubezwłasnowolnionych całkowicie przed wnioskiem o ogłoszenie upadłości konsumenckiej należy uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na przeprowadzenie takiej operacji.

***Jeśli masz problem związany z długami osoby ubezwłasnowolnionej, skontaktuj się z nami – pomożemy rozwiązać tę kwestię.

Artykuł Ubezwłasnowolnienie a wcześniejsze długi ubezwłasnowolnionego pochodzi z serwisu Acta Vera.

Obowiązki opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej całkowicie

Osoba ubezwłasnowolniona, której wyznaczono opiekuna, może oczekiwać, że opiekun ten będzie postępował w taki sposób, by zabezpieczyć jej dobro i interesy społeczne. Opiekun prawny dla osoby ubezwłasnowolnionej ma przede wszystkim obowiązek sprawowania pieczy nad osobą ubezwłasnowolnioną, zarządzania jej majątkiem, ale również reprezentowania tej osoby wobec osób trzecich. Ustanowienie opiekuna prawnego dla osoby ubezwłasnowolnionej oznacza więc to, że wszystkie akty woli będzie za nią wykonywała druga osoba deklarująca chęć ochrony praw ubezwłasnowolnionego. Rozporządzanie majątkiem osoby ubezwłasnowolnionej, podejmowanie starań na rzecz godnego życia tej osoby oraz jej reprezentowanie na zewnątrz to przede wszystkim „załatwianie” za nią spraw formalnych (także w kwestii pozyskiwania zasiłków czy innych środków do życia), ale również dokonywanie zakupów (zarówno tych codziennych, jak i kluczowych dla egzystencji – przykładowo, sprzętu rehabilitacyjnego dla niepełnosprawnych).

Uprawnienie opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej

Prawa i obowiązki opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej przekładają się na wykorzystywanie przez takiego opiekuna konkretnych uprawnień. Istnieją jednak takie elementy sprawowania pieczy, które podlegają nadzorowi sądu opiekuńczego – oznacza to, że prawa opiekuna prawnego osoby ubezwłasnowolnionej muszą być w pewnym zakresie regulowane przez sąd. O pozwolenie na podjęcie decyzji trzeba się do sądu zgłaszać w takich przypadkach, jak:

• sprawy związane z finansami osoby ubezwłasnowolnionej (podejmowanie gotówki z bankomatu, zawieranie umów długoterminowych, zaciąganie i udzielanie pożyczek);
• sprawy związane ze zdrowiem ubezwłasnowolnionego (zgoda na wykonanie poważnych zabiegów lekarskich);
• sprawy związane z miejscem pobytu osoby ubezwłasnowolnionej (umiejscowienie jej w domu opieki lub innej placówce).

Oprócz tego opiekun musi każdorazowo wnioskować o zgodę sądu w sprawach czynienia i przyjmowania spadków oraz darowizn, a także w przypadku zrzeczenia się dziedziczenia.

Kto może być opiekunem osoby ubezwłasnowolnionej?

Kto zostaje opiekunem prawnym osoby ubezwłasnowolnionej? Podstawa prawna (Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy) mówi o tym, że opiekunem powinien zostać mąż lub żona danej osoby, a jeśli nie posiada ona współmałżonka – tę rolę pełnić będzie ojciec lub matka ubezwłasnowolnionego. W sytuacji, w której rodzice nie żyją lub nie da się ustalić miejsca ich pobytu, opiekuna wybiera się spośród osób z dalszej rodziny lub spośród innych osób bliskich.

Co dzieje się w sytuacji śmierci opiekuna osoby ubezwłasnowolnionej?

Opieka ta przechodzi, zgodnie z ustawą, na osobę wyznaczoną w akcie – jeśli więc umrze mąż ubezwłasnowolnionej, opiekę przejmuje rodzic. Warto również wspomnieć, że osoba ubezwłasnowolniona częściowo też otrzymuje opiekę, natomiast wówczas instytucja opiekuna przyjmuje formę kuratora wyznaczonego przez sąd.

Więcej informacji o proceduralnym aspekcie ubezwłasnowolnienia oraz o okolicznościach wprowadzenia tego narzędzia prawnego można przeczytać w artykule „Ubezwłasnowolnienie krok po kroku – procedura” oraz w zakładce o ubezwłasnowolnieniu.

Wszystkie osoby, które mają wątpliwości, co do roli opiekuna prawnego lub są w trakcie sprawy dotyczącej ubezwłasnowolnienia i potrzebują pomocy, zapraszamy do kontaktu z naszą kancelarią.

Artykuł Opiekun prawny osoby ubezwłasnowolnionej – prawa i obowiązki pochodzi z serwisu Acta Vera.

Niektóre sytuacje i okoliczności życiowe doprowadzają konkretne osoby do podejmowania złych decyzji, mających negatywny wpływ nie tylko na nie same, ale również na ich bliskich: rodziców, dzieci, partnerów. Okoliczności te w każdym przypadku są złożone, a wśród nich wyróżnić można chorobę alkoholową i inne uzależnienia, czy choroby psychiczne. W efekcie taka osoba może utracić majątek, stać się niepoczytalna i zdolna do wyrządzenia fizycznej krzywdy, czy do dokonywania różnorakich oszustw. Instytucja ubezwłasnowolnienia ma zatem konkretny cel, a mianowicie ochronę bliskich oraz ochronę samej osoby ubezwłasnowolnionej przed skutkami podjętych przez nią decyzji. W jakich sytuacjach istnieją podstawy do ubezwłasnowolnienia? O tym poniżej.

Jakie są przesłanki ubezwłasnowolnienia?

Przyczyny ubezwłasnowolnienia mogą być różne, przy czym ustawodawca jasno określa, że ubezwłasnowolniona może być osoba, która ukończyła 13 rok życia i nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem w obliczu:

• choroby psychicznej;
• niedorozwoju umysłowego;
• innego rodzaju zaburzeń, a w szczególności alkoholizmu lub narkomanii.

Nie oznacza to jednak, że wyżej wymienione przesłanki ubezwłasnowolnienia są jedynymi, które mogą wpłynąć na decyzję sądu. Czasem występują one łącznie, a czasem w zmodyfikowanej formie – przykładowo, w postaci uzależnienia od hazardu (a tym samym trwonienia majątku swojego i najbliższych) czy w postaci przedłużającej się choroby fizycznej – np. pozostawania w śpiączce. Sąd każdorazowo bada okoliczności sprawy i na tej podstawie wydaje decyzję o ubezwłasnowolnieniu.

Całkowite a częściowe ubezwłasnowolnienie

W polskim prawie wyróżnia się całkowite i częściowe ubezwłasnowolnienie. Obie te instytucje różnią się między sobą przede wszystkim skutkami prawnymi, jakie ze sobą niosą.

• Osoba ubezwłasnowolniona całkowicie – jak zostało to już wspomniane – nie może zawierać żadnych umów, a jeśli takową zawrze, to jej postanowienia będą nieważne. Zaznaczyć przy tym należy, że jeśli taka osoba zawrze umowę określaną jako „powszechnie zawieraną w drobnych bieżących sprawach życia codziennego”, a umowa ta nie niesie za sobą negatywnych konsekwencji dla osoby ubezwłasnowolnionej, to jest ona wówczas ważna.
• Osoba ubezwłasnowolniona częściowo będzie miała ograniczone prawa do samostanowienia, przy czym ograniczenie to polega na konieczności udzielenia zgody na wykonanie danej czynności prawnej przez jej przedstawiciela ustawowego. Chodzi tu – przykładowo – o sytuację zawierania umów, przy których obecny musi być wspomniany przedstawiciel. Po zakończeniu ubezwłasnowolnienia ta osoba ma prawo potwierdzenia zawartej uprzednio umowy samodzielnie.

Jak wygląda procedura ubezwłasnowolnienia krok po kroku?

Rozpatrywaniem wniosku o ubezwłasnowolnienie zajmuje się sąd okręgowy właściwy dla miejsca zamieszkania osoby, której sprawa dotyczy – i to właśnie w tym sądzie należy złożyć dokumenty potrzebne do ubezwłasnowolnienia. Kto może złożyć taki wniosek? Jest kilka możliwości:

• małżonek osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
• krewni w linii prostej (wnuki, dzieci, ojciec, matka);
• rodzeństwo;
• przedstawiciel ustawowy osoby, która ma zostać ubezwłasnowolniona;
• prokurator.

Wniosek o ubezwłasnowolnienie, oprócz danych osobowych, powinien zawierać również wskazanie proponowanego zakresu ubezwłasnowolnienia (całkowite lub częściowe), a także wskazanie przyczyn ubezwłasnowolnienia. Do wniosku należy dołączyć szereg dokumentów (m.in. skrócone odpisy aktów urodzenia czy zawarcia małżeństwa przez uczestnika sprawy). Aby nie pominąć żadnej kwestii, warto w tym momencie procedury ubezwłasnowolnienia skorzystać ze wsparcia doświadczonego adwokata.

Po otrzymaniu dokumentów, sąd wyznacza datę rozprawy w trakcie której – jeśli nie zachodzą przesłanki bezpodstawności ubezwłasnowolnienia – podejmuje decyzję o pozbawieniu danej osoby zdolności prawnych (całkowitym lub częściowym). Warto pamiętać przy tym, że sąd – jeśli jest to możliwe – będzie przesłuchiwał osobę, co do której toczy się postępowanie i będzie chciał poznać również jej punkt widzenia. Po zapadnięciu decyzji o ubezwłasnowolnieniu, sąd opiekuńczy (rejonowy) otrzymuje od sądu okręgowego dokumenty dotyczące sprawy i na ich podstawie ustanawia opiekuna prawnego lub kuratora dla osoby ubezwłasnowolnionej.

Artykuł Ubezwłasnowolnienie krok po kroku – procedura pochodzi z serwisu Acta Vera.