Czytelnia

POTRZEBUJESZ POMOCY, PORADY PRAWNEJ LUB ODPOWIEDZI?

Wiemy, o co najczęściej pytają nasi Klienci, jakiej pomocy potrzebują i jakiej wiedzy poszukują.

Serdecznie zapraszamy do KONTAKTU z kancelarią w celu umówienia spotkania z Adwokatem Marcinem Komorowskim oraz do lektury specjalnie przygotowanych artykułów.

Zbieg postępowań w trybie stwierdzenia nieważności i wznowienia postępowania w sprawach administracyjnych

Artykuł prezentuje dwa spośród nadzwyczajnych środków zaskarżenia decyzji administracyjnych oraz wyjaśnia, czy i na jakich zasadach środki te mogą być przez skarżącego wykorzystywane równolegle. Czym jest sprawa administracyjna? Sprawy administracyjne rozstrzygane są w postępowaniu administracyjnym, którego procedura prowadzenia uregulowana jest w Kodeksie postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (dalej k.p.a.). Sprawa administracyjna oznacza „pewną konkretną sytuację życiową, w której interes indywidualny i interes społeczny mają znaleźć wyraz na podstawie prawa administracyjnego w formie władczego rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu określonego prawem postępowania” (K. Jandy-Jendrośka, J. Jendrośka, System jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego [w:] System prawa administracyjnego, t. III, s. 195-196). Na czym polega dwuinstancyjność postępowania administracyjnego? Każda sprawa administracyjna powinna zostać rozstrzygnięta decyzją administracyjną wydaną przez właściwy organ. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jeśli strona, a zatem osoba, której interesu prawnego albo obowiązku sprawa dotyczy (art. 28 k.p.a.), nie jest zadowolona z decyzji wydanej przez organ I instancji, może skorzystać z uprawnienia do odwołania się od takiej decyzji, względnie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w tzw. trybie zwyczajnym (art. 127 k.p.a.). Odwołanie winno zostać złożone do organu II stopnia za pośrednictwem organu I stopnia, (co do zasady) w terminie 14 dni od doręczenia decyzji odwołującemu się (art. 129 § 1 i 2 k.p.a.). Wystarczającym jest, że skarżący wskaże w odwołaniu, że jest niezadowolony z wydanego rozstrzygnięcia, jednakże bardziej precyzyjne i kompleksowe sformułowanie argumentów przemawiających za zasadnością odwołania, zwiększają prawdopodobieństwo szybkiego i korzystnego zakończenia sprawy. Z tego też względu odwołujący się, niebędący profesjonalistą powinien rozważyć powierzenie przygotowania tego pisma profesjonaliście. Tryby nadzwyczajne w sprawach administracyjnych Niekiedy zdarza się, że okoliczności uzasadniające wzruszenie wydanej decyzji administracyjnej wystąpią bądź staną się wiadome uprawnionemu już po upływie terminu do wniesienia odwołania lub że przesłanki obalenia decyzji są na tyle poważne, iż wzruszenie jej w trybie zwyczajnym nie jest wystarczające. W takim wypadku zasadnym jest skorzystanie z tzw. nadzwyczajnych środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym, którymi są: wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145 k.p.a.), skarga o stwierdzenie nieważności decyzji (art. 156 k.p.a.) oraz uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej (art. 154, art. 155, art. 161 i art. 163 k.p.a.). W moim opracowaniu koncentruję się na dwóch spośród wskazanych środków tj. na wznowieniu postępowania oraz skardze o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej Zgodnie z art. 156 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą lub zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności wydaje organ wyższego stopnia w stosunku do tego, który wydał zaskarżoną decyzję, chyba że zaskarżona decyzja pochodzi od samorządowego kolegium odwoławczego bądź ministra. Wówczas postępowanie o stwierdzenie nieważności prowadzi i kończy odpowiednią decyzją ten właśnie organ (art. 157 k.p.a.). Co ważne dla przedmiotu niniejszego opracowania, postępowanie o stwierdzenie nieważności może zostać wszczęte z urzędu tj. przez organ administracji publicznej oraz na wniosek tj. na żądanie strony. Kończąc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ „orzeka wyłącznie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w braku przesłanek do takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji” (A. Matan, Komentarz do...

czytaj więcej

Prawo na wakacjach

Latem ogarnia nas zrozumiała tęsknota za beztroską atmosferą sezonu urlopowego, za ucieczką od cywilizacji ku naturze. Kupując wycieczkę lub wczasy w biurze podróży, albo przygotowując się do organizowanego na własną rękę wypadu z rodziną warto jednak opanować elementarną wiedzę z zakresu prawnej regulacji turystyki. W niniejszym artykule spróbuję zwrócić uwagę na kilka istotnych zagadnień z tej dziedziny. 1. Kto jest naszym partnerem? Podstawowe kwestie prawne związane ze zorganizowanym wypoczynkiem uregulowane są w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, z późn. zm.). Kupując wczasy lub wycieczkę zawieramy umowę z biurem podróży, które ustawa określa mianem „organizatora turystyki” (art. 3 pkt. 5 u.u.t.). W języku branży turystycznej częściej stosowane jest określenie touroperator. Niestety, nie ma prostej recepty na weryfikację partnera pod względem jego wiarygodności. Touroperator może legitymować się wszystkimi niezbędnymi dokumentami, a mimo to zaskoczyć nas, ogłaszając upadłość w środku sezonu. Ryzyko ograniczyć możemy przez zbadanie kondycji finansowej organizatora turystyki za pomocą np. rejestru dłużników. Sposobem na dokonanie wstępnej weryfikacji naszego kontrahenta i wyeliminowania podmiotów, które nie dają żadnej gwarancji prawidłowego świadczenia usług na naszą rzecz jest zbadanie treści „Centralnej Ewidencji Organizatorów Turystyki i Pośredników Turystycznych”, prowadzonej przez Ministerstwo Sportu i Turystyki. Jest ona dostępna nieodpłatnie za pośrednictwem Internetu. Jeżeli naszego potencjalnego touroperatora nie ma w tej ewidencji, to stanowczo nie należy zawierać z nim umowy o wczasy czy wycieczkę. Ewidencję warto czytać od końca. Jeżeli w jej ostatnim dziale jest jakakolwiek adnotacja, to znaczy, że mamy do czynienia z podmiotem, który zakończył działalność albo utracił uprawnienia do organizowania imprez turystycznych. W dziale przedostatnim mamy natomiast informacje o wysokości sumy gwarancyjnej. Chodzi o środki, które zostaną uruchomione w razie np. upadłości touroperatora. 2. Niedozwolone klauzule umowne – co z nimi począć? Fakt, że nasz organizator turystyki figuruje w rejestrze nie zwalnia nas z obowiązku zachowania ostrożności na kolejnych etapach współpracy. Niestety, zdarza się, że touroperatorzy oczekują od swoich klientów podpisania umowy, zawierającej niekorzystne dla klienta postanowienia. Na szczęście prawo chroni konsumenta w jego relacji z przedsiębiorcą, czyli podmiotem prowadzącym działalność gospodarczą. Jednym z aspektów tej ochrony jest zakaz umieszczania przez przedsiębiorcę niedozwolonych klauzul umownych w umowach, których stroną jest konsument. Nad treścią umów czuwa Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Urząd prowadzi „Rejestr klauzul niedozwolonych”, do którego wpisywane są postanowienia umowne uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Niemal co trzecia z 3,3 tys. klauzul w tym rejestrze dotyczy turystyki. Jeżeli w umowie, jaką daje nam do podpisania biuro podróży znajduje się niedozwolona klauzula, powinniśmy zażądać zmiany treści umowy. Jeżeli przedsiębiorca się na to nie zgodzi, należy poszukać innego kontrahenta. Natomiast jeżeli nie zachowaliśmy ostrożności i podpisaliśmy umowę zawierającą niedozwolone klauzule, to i tak nie są one dla nas wiążące. 3. Ubezpieczenia Organizatorzy turystyki, organizujący imprezy turystyczne za granicą, mają obowiązek zawarcia na rzecz osób uczestniczących w tych imprezach umów ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków i kosztów leczenia (art. 14 ust 3 u.u.t.). Niezależnie od tego uczestnikom imprez odbywających się na obszarze Unii Europejskiej zaleca się uzyskanie Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego. Ustawa zobowiązuje organizatorów turystyki do posiadania aktualnej umowy gwarancyjnej z bankiem bądź ubezpieczycielem albo umowy ubezpieczenia na rzecz klientów, która zapewni klientom powrót do miejsca wyjazdu lub planowanego powrotu na wypadek niewypłacalności organizatora. Wspomniana umowa gwarancji bądź ubezpieczenia ma również...

czytaj więcej

Wniosek o wpis wzmianki o wszczęciu egzekucji oraz wniosek o wykreślenie wzmianki o wszczęciu egzekucji z nieruchomości obowiązkiem komornika

Postępowanie egzekucyjne służy przymusowemu wyegzekwowaniu od dłużnika świadczenia pieniężnego bądź niepieniężnego. Jeżeli zatem dłużnik zobowiązany do spełnienia świadczenia na mocy np.: prawomocnego orzeczenia sądu, ugody sądowej, czy orzeczenia referendarza sądowego nie czyni tego, wierzyciel dysponujący tytułem wykonawczym jest uprawniony, by powierzyć komornikowi zadanie odzyskania od dłużnika tego, co wierzycielowi się należy. Komornik, egzekwując świadczenie pieniężne w postępowaniu egzekucyjnym, może w szczególności zająć wierzytelności zgromadzone na rachunku bankowym dłużnika, jego wynagrodzenie za pracę, należące do niego rzeczy ruchome, a nawet nieruchomości. Najbardziej dotkliwym dla dłużnika rodzajem egzekucji świadczeń pieniężnych jest egzekucja z nieruchomości. Przedmiotem niniejszego opracowania są obowiązki, które spoczywają na komorniku wobec sądu prowadzącego księgę wieczystą egzekwowanej nieruchomości w początkowej fazie postępowania egzekucyjnego oraz w związku z jego umorzeniem 1.Kiedy następuje zajęcie nieruchomości i jakie są jego skutki prawne? Wszczęcie egzekucji z nieruchomości następuje z chwilą podjęcia pierwszej czynności egzekucyjnej. W przypadku egzekucji należności pieniężnych pierwszą czynnością egzekucyjną jest zajęcie. Zajęcie nieruchomości następuje wobec dłużnika – z chwilą doręczenia mu wezwania do zapłaty długu w ciągu dwóch tygodni pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania, a wobec osób trzecich oraz wobec dłużnika, któremu wezwanie nie zostało doręczone – z chwilą dokonania wpisu w księdze wieczystej (z mocą wsteczną od daty złożenia wniosku o wpis). Zajęcie nieruchomości ma istotne skutki procesowe – dla dalszego biegu egzekucji oraz materialnoprawne – dla ważności czynności dotyczących zajętej nieruchomości. Czynności, w wyniku których nieruchomość zostaje obciążona (np. ustanowienie hipoteki umownej) oraz czynności polegające na rozporządzeniu rzeczami zajętymi wraz z nieruchomością, dokonane po zajęciu nieruchomości, są nieważne, a zatem nie wywierają żadnych skutków prawnych i należy je traktować tak, jakby nigdy nie zostały przeprowadzone. Samą nieruchomością dłużnik może natomiast skutecznie rozporządzić już po dokonaniu jej zajęcia, ale rozporządzenie nie ma znaczenia dla możliwości zaspokojenia się przez wierzyciela z egzekwowanego mienia. Nabywca jest uprawniony do uczestnictwa w postępowaniu w charakterze dłużnika, lecz czynności egzekucyjne są ważne tak w stosunku do dłużnika, jak i wobec nabywcy (patrz art. 930. § 1 k.p.c.). Oczywiście, skutki zajęcia mają na celu ochronę wierzyciela przed czynnościami dłużnika, takimi jak sprzedaż, czy darowizna zajętej nieruchomości albo obciążenie jej „sztuczną” hipoteką umowną po to, by uchronić mienie nieruchome przed egzekucją. Brzmienie art. 924 k.p.c. stanowiącego o trybie zajęcia nieruchomości, zgodnie z którym jednocześnie z wysłaniem dłużnikowi wezwania komornik przesyła do sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej wniosek o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub o złożenie wniosku do zbioru dokumentów, nastręczało trudności praktyczne. Dotyczyły on tego, kto w istocie jest legitymowany do wnioskowania do sądu wieczystoksięgowego, w którym prowadzona jest księga wieczysta dla określonej nieruchomości, o wpisanie wzmianki o wszczęciu egzekucji z tej nieruchomości. Ze względu na użycie w przepisie określenia „przesyła” nie było bowiem jasne, czy komornik występuje w tym wypadku w roli wnioskującego, czy też ciężar ten spoczywa na wierzycielu, a komornik pośredniczy jedynie w przekazaniu wniosku wierzyciela do sądu. Kwestię tą rozstrzygnął Sąd Najwyższy, orzekając w uchwale z dnia 17 czerwca 2003 r. (sygn. III CZP 31/03), iż komornik jest legitymowany do złożenia w interesie i na rzecz wierzyciela wniosku o dokonanie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości […] Nie wyłącza to uprawnienia wierzyciela wynikającego z art. 6262 § 5 k.p.c., tj. uprawnienia do samodzielnego złożenia wniosku o wpis swego prawa. Jednakże mimo uprawnienia do złożenia wniosku, komornik nie staje się uczestnikiem postępowania przed...

czytaj więcej

Decyzja o warunkach zabudowy – pierwszy krok na drodze do własnego domu

W miarę upływu lat i rozwoju kariery zawodowej oraz życia rodzinnego stajemy się bardziej skłonni do podjęcia decyzji o zmianie dotychczas zajmowanego lokum. Nawet jednak, gdy tak postanowimy, pozostaje dokonanie kolejnego wyboru – mieszkanie, czy dom. Wreszcie, gdy zadecydujemy, iż będziemy budować własny dom, musimy dopełnić wielu formalności natury administracyjnej, zanim ekipa budowlana wymuruje pierwszą cegłę na placu budowy. Moje dotychczasowe doświadczenie zawodowe wskazuje, że z szczególnymi trudnościami i zawiłościami osoby planujące budowę domku jednorodzinnego spotykają się na etapie postępowania w przedmiocie warunków zawodowych. Przedmiotem niniejszego opracowania jest analiza kluczowych przepisów i orzecznictwa dotyczących decyzji o warunkach zabudowy będącej podstawowym aktem administracyjnym warunkującym wybudowanie własnego domu w wypadku, gdy grunt, na którym ma być on wzniesiony, znajduje się na obszarze nieposiadającym obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kiedy wydawana jest decyzja o warunkach zabudowy? Zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: u.p.z.p.), ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego – aktem prawnym, który ma charakter wiążący na obszarze, dla którego został uchwalony. Oznacza to, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obejmuje tylko określony obszar – gminę bądź jej fragment, ale na tym terytorium wszystkie decyzje administracyjne oraz działania budowlane podejmowane na jakiejkolwiek innej podstawie muszą być zgodne z zapisami zawartymi w tym planie. W takim wypadku osoba zainteresowana budową domu ma obowiązek uprzedniego uzyskania decyzji o udzieleniu pozwolenia na budowę. Takowe zostanie wydane, o ile planowana inwestycja budowlana będzie m.in. zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jeżeli dla określonego obszaru nie uchwalono jeszcze miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy. Zastępuje ona w istocie miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego i dopiero po jej wydaniu i uzyskaniu przez nią cech ostateczności, inwestor może wystąpić o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Decyzja o warunkach zabudowy ma – jak każda decyzja administracyjna – charakter indywidualny. Oznacza to, że rozstrzyga o możliwościach zabudowy określonej nieruchomości gruntowej przez konkretnie oznaczony podmiot wnioskujący o jej wydanie. W przeciwieństwie jednak do obowiązującej zasady niezbywalności decyzji administracyjnej, decyzja o warunkach zabudowy może zostać przeniesiona na inny podmiot, niż ten, z którego inicjatywy została wydana (zob. art. 63 ust. 5 u.p.z.p.). Stronami w postępowaniu o przeniesienie decyzji są tylko te podmioty, między którymi ma być dokonane jej przeniesienie. Nadto, przeniesienie następuje również w formie decyzji administracyjnej. Jakie są przesłanki pozytywnej decyzji o warunkach zabudowy? Jak przesądza art. 61 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia następujących warunków: 1. co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu; 2. teren ma dostęp do drogi publicznej; 3. istniejące lub projektowane uzbrojenie terenu, (…) jest wystarczające dla zamierzenia budowlanego; 4. teren nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne (…); 5. decyzja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Warunek opisany w punkcie 1 art. 61 ust. 1 u.p.z.p. nazywany jest przesłanką „sąsiedztwa”. Oznacza to, że musi istnieć działka sąsiednia, na której istnieje już zabudowa, będąca...

czytaj więcej

Korzystanie z usług hotelu

W chwili, gdy piszę te słowa wiele osób zamierza udać się na wypoczynek. Doniesienia mediów niezbyt zachęcają do korzystania z usług biur podróży. Nic dziwnego, że wielu rodaków nie chce ryzykować przepychanek w jakimś odległym porcie lotniczym i postanawia skorzystać z usług hotelarskich świadczonych na obszarze Polski. Rodzaje obiektów Usługi hotelarskie, do skorzystania z których tutaj zachęcam, to krótkotrwałe, ogólnie dostępne wynajmowanie domów, mieszkań, pokoi, miejsc noclegowych, a także miejsc na ustawienie namiotów lub przyczep samochodowych oraz świadczenie, w obrębie obiektu, usług z tym związanych (art. 3 pkt. 8 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych, dalej: u.u.t.). Ustawa o usługach turystycznych dzieli obiekty, w których świadczone są usługi hotelarskie na dwie podstawowe grupy: obiekty hotelarskie oraz inne obiekty. Obiekty hotelarskie to pola biwakowe, schroniska (także młodzieżowe), domy wycieczkowe, kempingi, pensjonaty, motele, i oczywiście – hotele (art. 36 u.u.t.). Hotele to obiekty posiadające co najmniej 10 pokoi, w tym większość miejsc w pokojach jedno- i dwuosobowych, świadczące szeroki zakres usług związanych z pobytem klientów. Dla hoteli przewidziano pięć kategorii oznaczonych gwiazdkami. Tak samo oznacza się kategorię moteli i pensjonatów. Kategorię kempingów również oznacza się gwiazdkami, ale co najwyżej czterema. Natomiast dla domów wycieczkowych i schronisk młodzieżowych przewidziano trzy kategorie, oznaczone cyframi rzymskimi. Kategoryzacyjny zapał ustawodawcy ominął jak na razie pola biwakowe. Możliwe jednak, że w miarę postępów urbanizacji nie tylko one, ale także nadrzeczne łąki czy leśne polany zostaną stosownie zaszeregowane. Przedsiębiorcy nie mogą arbitralnie posługiwać się nazwą „hotel” ani dowolnie oznaczać kategorii swego obiektu. Zaszeregowania dokonuje marszałek województwa, właściwy miejscowo dla siedziby hotelu. Aby obejść rygorystyczne zasady rządzące zaszeregowaniem, niektórzy przedsiębiorcy świadczący usługi hotelarskie w „innych obiektach” stosują fortel, polegający na użyciu nazwy HOTELik czy HOTELarskie (w domyśle: usługi), niekiedy umieszczając wokół napisu kilka „ozdobnych” gwiazdek. Z całym szacunkiem dla marketingowego sprytu rodzimych przedsiębiorców zwrócić należy uwagę na fakt, iż art. 60¹ § 4 pkt 2a Kodeksu wykroczeń przewiduje karę ograniczenia wolności albo grzywny dla tego, kto „świadcząc usługi hotelarskie, używa oznaczeń, które mogą wprowadzić klientów w błąd co do rodzaju lub kategorii obiektu hotelarskiego”. Naruszeniem prawa jest używanie nazwy „hotel” bez uzyskania decyzji marszałka województwa o zaszeregowaniu obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii obiektów hotelarskich. Takie zachowanie jest nie tylko czynem określonym w art. 60¹ § 4 Kodeksu wykroczeń, ale stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Świadczący usługi hotelarskie stanowczo nie powinien zatem posługiwać się nazwą „hotel” ani inną nazwą zastrzeżoną bez stosownej decyzji marszałka województwa. Takie sytuacje nie należą jednak do wyjątków. Kary za używanie nazwy „hotel” przed uzyskaniem decyzji o zaszeregowaniu spotkały nawet właścicieli tak dużych obiektów jak Hotel Manor w Olsztynie czy Hotel Gołębiewski w Wiśle. Gdy chodzi o „inne obiekty”, to istotną grupą wśród nich są gospodarstwa agroturystyczne. Jakkolwiek ustawa nie precyzuje, czym jest takie gospodarstwo ani tym bardziej nie przewiduje systemu ich zaszeregowania, to jednak nieformalnie taki system istnieje. Wprowadziła go Polska Federacja Turystyki Wiejskiej. Przewiduje on cztery rodzaje obiektów wiejskiej bazy noclegowej: pokój gościnny, samodzielną jednostkę mieszkalną, pokój grupowy oraz przyzagrodowe pole namiotowe. Umowa hotelowa Gość hotelowy, który chce korzystać samemu bądź z innymi osobami z noclegu w pokoju hotelowym zawiera tak zwaną umowę hotelową. Próżno byłoby szukać w kodeksie cywilnym tytułu „umowa hotelowa” – mamy bowiem do czynienia z umową nienazwaną. Podstawą umowy hotelowej jest art. 353¹ k.c., czyli...

czytaj więcej

Hipoteka przymusowa – sposób na zabezpieczenie i skuteczną egzekucję należności

Stosunek zobowiązaniowy łączy się z powinnością spełnienia określonego świadczenia przez jedną z jego stron bądź wzajemnie przez każdą z nich. Sama świadomość obowiązku po stronie dłużnika nie gwarantuje jednak, że dobrowolnie on zobowiązanie wykona. Wierzyciel stosuje zatem różnorodne środki prawne dla zabezpieczenia przysługującej mu wierzytelności, czyli uprawnienia do żądania spełnienia świadczenia na jego rzecz. Przedmiotem niniejszego opracowania jest charakterystyka hipoteki przymusowej jako środka zabezpieczającego wierzytelność oraz wspomagającego skuteczną egzekucję, a także omówienie procedury jej ustanowienia. Ustanowienie hipoteki przymusowej Dla zagwarantowania zaspokojenia się z majątku dłużnika, wierzyciel może zawrzeć z zobowiązanym umowę o ustanowienie hipoteki (zob. art. 681 u.k.w.h.) na którejkolwiek z jego nieruchomości, użytkowaniu wieczystym, spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu, bądź wierzytelności zabezpieczonej hipoteką. Podobne zabezpieczenie wierzyciel uzyska, ustanawiając w drodze umowy z zobowiązanym, zastaw na jego rzeczach ruchomych (zob. art. 307 k.c.). W obu wskazanych wyżej wypadkach dochodzi w istocie do obciążenia ruchomych albo nieruchomych składników majątku dłużnika ograniczonymi prawami rzeczowymi w ten sposób, że w razie niewykonania zobowiązania przez dłużnika, uprawniony będzie mógł sprzedać obciążoną rzecz i zaspokoić się z zapłaconej za nią ceny. Niezależnie jednak od sytuacji, w której dłużnik i wierzyciel umówią się co do sposobu zabezpieczenia wierzytelności, możliwe jest obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową. W przeciwieństwie do wskazanych wyżej form zabezpieczenia, ustanowienie hipoteki przymusowej jest zależne wyłącznie od woli i inicjatywy wierzyciela i następuje w razie braku akceptacji, a nawet pomimo sprzeciwu dłużnika. Zgodnie z art. 109 u.k.w.h. „wierzyciel, którego wierzytelność jest stwierdzona tytułem wykonawczym, określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, może na podstawie tego tytułu uzyskać hipotekę na wszystkich nieruchomościach dłużnika (…)”. Oznacza to, że przesłanką uzyskania zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej jest dysponowanie przez wierzyciela tytułem wykonawczym. Tytułem wykonawczym jest natomiast tytuł egzekucyjny opatrzony klauzulą wykonalności. Katalog tytułów egzekucyjnych został wprost zawarty w art. 777 k.p.c. Należą do nich prawomocne albo podlegające natychmiastowemu wykonaniu wyroki i postanowienia sądów oraz orzeczenia referendarzy sądowych, ugody sądowe i pozasądowe oraz akty notarialne określonej treści. Aby tytuł egzekucyjny stał się tytułem wykonawczym musi zostać opatrzony klauzulą wykonalności, która ma postać postanowienia. Innymi słowy wierzyciel, który posiada korzystne dla siebie orzeczenie sądu, ugodę albo akt notarialny, w którym dłużnik poddał się dobrowolnie egzekucji, powinien złożyć wniosek o nadanie temu tytułowi klauzuli wykonalności wraz z załącznikiem w postaci oryginału tytułu egzekucyjnego (np. odpisu wyroku albo wypisu aktu notarialnego, niedopuszczalne jest złożenie do sądu wraz z wnioskiem kserokopii tytułu egzekucyjnego). Jeżeli tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu, to ten sąd, który je wydał jest właściwy do nadania klauzuli wykonalności. Jeśli zaś tytułem jest akt notarialny albo rozstrzygnięcie sądu administracyjnego, wniosek o nadanie mu przedmiotowej klauzuli należy złożyć do sądu rejonowego, w którego okręgu dłużnik ma miejsce zamieszkania (gdy jest osobą fizyczną) albo siedzibę (gdy jest to osoba prawna np. spółka z o.o. albo inna jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej np. spółka osobowa, stowarzyszenie). Zgodnie z przepisami postępowania cywilnego sąd winien rozpoznać wniosek wierzyciela w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności w terminie 3 dni od jego złożenia. Należy jednak pamiętać, że wskazany termin jest instrukcyjny, a zatem sąd powinien się do niego zastosować, jednakże w zasadzie nie grożą mu żadne konsekwencje w przypadku jego niedochowania. Wierzyciel musi zatem liczyć się z tym, że w praktyce klauzula wykonalności zostanie nadana w ciągu około dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku. Nie oznacza to bynajmniej, że należy tolerować każdy wypadek opóźniania się przez sąd z...

czytaj więcej

Sytuacja prawna małżonka wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością

Przedmiotem niniejszego opracowania jest charakterystyka uprawnień i ewentualnych obowiązków małżonka wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Udział w spółce z o.o. należący do jednego z małżonków wchodzi bowiem niekiedy do majątku wspólnego, a w wypadku ustania tej wspólności podlega podziałowi. Udział w spółce należy też do majątku spadkowego.     1. Udział małżonka w spółce z o.o. a majątek wspólny małżonków W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, czy i kiedy udział małżonka w spółce należy do majątku wspólnego i jakie wynikają z tego skutki dla obojga małżonków. Chodzi w szczególności o odpowiedź na pytanie, czy małżonek wspólnika spółki z o. o. uzyskuje status wspólnika, dlatego że nabycie udziału nastąpiło ze środków wspólnych małżonków oraz czy przedmiotowy udział w spółce jako element majątku wspólnego podlega podziałowi w przypadku zniesienia wspólności. Czy i kiedy małżonek wspólnika spółki z o.o. uzyskuje status wspólnika? „Udziały nabyte przez jednego małżonka ze środków pochodzących z majątku wspólnego wchodzą w skład tego majątku, a wspólnikiem staje się tylko małżonek będący stroną czynności prowadzącej do nabycia udziałów” (patrz: postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2009 r., sygn. akt: II CSK 273/09 oraz wyrok SN z dnia 20 maja 1999 roku, sygn. akt: I CKN 1146/97). Oznacza to, że współmałżonek uczestnika takiej czynności nie nabędzie statusu wspólnika na tej tylko podstawie, że wniesiony wkład jest składnikiem pochodzącym z majątku wspólnego małżonków. Z drugiej jednak strony nie można zaprzeczyć, że skoro udział w spółce został nabyty z majątku wypracowanego wspólnie przez oboje małżonków, małżonek niebędący wspólnikiem powinien mieć możliwość skorzystania z uprawnień przysługujących normalnie wspólnikowi. Ewentualnie roszczenia z tytułu np.: dywidendy, podziału majątku spółki, umorzonych udziałów przysługują mu jednak nie wobec spółki z o.o. lecz wobec współmałżonka, który jest wspólnikiem w tej spółce. Nadto, współmałżonek będący wspólnikiem powinien dokładać należytej staranności, aby nie doszło do utraty praw majątkowych związanych z wniesionym do spółki wkładem. Czy udział w spółce jako element majątku wspólnego podlega podziałowi w przypadku zniesienia wspólności? Chodzi w istocie o odpowiedź na pytanie, co stanie się z udziałem współmałżonka w spółce z o. o. w sytuacji zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej np. w drodze rozwodu. Z poglądów doktryny i orzecznictwa wynika, że udział, którego nabycie nastąpiło za wkład pochodzący z majątku wspólnego, stanowi składnik tego majątku małżeńskiego, a zatem – w wypadku zniesienia tej wspólności – podlega podziałowi. Innymi słowy w razie np. ustania małżeństwa w wyniku rozwodu, sąd może zasądzić ten udział w spółce na rzecz małżonka, który dotychczas nie miał statusu wspólnika i w ten sposób dokonać zniesienia wspólności majątkowej małżeńskiej. Opisaną wyżej ewentualność można wykluczyć poprzez zastosowanie art. 1831 k.s.h., który przewiduje opcję ograniczenia lub wyłączenia wstąpienia do spółki współmałżonka wspólnika w przypadku, gdy udział lub udziały są objęte wspólnością majątkową małżeńską, Wymaga to wprowadzenia stosownego zapisu do umowy spółki. Jeżeli zatem umowa spółki będzie wprost wyłączać albo ograniczać wstąpienie do spółki współmałżonka wspólnika, sąd – dzieląc majątek małżonków – nie może dokonać podziału udziałów bez uwzględnienia postanowień zawartych w umowie spółki, gdyż naruszyłoby to jej ustrój korporacyjny, zmuszając dotychczasowych udziałowców do partycypowania w określonej spółce, bez ewentualnego wpływu na zmiany w jej składzie.   2. Nabycie udziału wspólnika w spółce z o.o. przez jego małżonka Czy możliwe jest zbycie udziału w spółce z o.o. na rzecz małżonka wspólnika? Zgodnie z art. 180 k.s.h. za życia wspólnika jego małżonek może zostać włączony w działalność spółki poprzez zbycie...

czytaj więcej

Dokumenty niezbędne do orzeczenia rozwodu

Do każdej sprawy o rozwód – tak z orzekaniem o winie jak i nie – potrzebne są następujące dokumenty: zupełny akt małżeństwa skrócony akt urodzenia małoletnich dzieci (czyli, jeśli małżeństwo jest bezdzietne albo dzieci są pełnoletnie, wymóg dostarczenia tego dokumentu znika) dowód uiszczenia opłaty w kwocie 600 zł. (bądź też – alternatywnie – wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z oświadczeniem o stanie majątkowym) zaświadczenie o dochodach (bądź PIT) osoby wnoszącej pozew. Dokument można złożyć również w toku postępowania na wezwanie sądu. porozumienie o wykonywaniu władzy rodzicielskiej (o ile małżonkowie osiągnęli porozumienie co do tego, u którego z rodziców dziecko ma mieszkać, oraz jak mają wyglądać kontakty z dzieckiem drugiego rodzica) Do pozwu trzeba załączyć wyszczególnienie wszystkich dowodów, jakie pragniemy powołać w...

czytaj więcej

Zawinione przyczyny orzeczenia rozwodu

Przyczyny rozkładu pożycia małżeńskiego zasadniczo dzielą się na zawinione i niezawinione. Istnieją także przyczyny rozkładu pożycia, które mogą być potraktowane przez sąd jako zarówno zawinione bądź też niezawinione – w zależności od okoliczności danej sprawy. Podstawą przyjęcia winy małżonka jest uznanie przez sąd, że jego zachowanie przyczyniło się do powstania lub pogłębienia rozkładu pożycia małżeńskiego. Za postępowanie zawinione uznane być mogą także te zachowania jednego z małżonków, które co prawda stanowią reakcję na niezgodne z zasadami społecznymi postępowanie drugiego małżonka, jednak przekraczają pewne dopuszczalne granice. Należy pamiętać, że między niewłaściwym zachowaniem się małżonka, a rozkładem pożycia małżeńskiego musi istnieć związek przyczynowy. Nie każde naruszenie obowiązków małżeńskich stanowić będzie o winie danego małżonka lecz tylko te, które miało wpływ na spowodowanie (bądź utrwalenie) rozkładu pożycia małżeńskiego. (wyrok Sadu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 12.03.2010r., sygn. akt IACa 35/10). Trzeba jeszcze wskazać, że wina jest niestopniowalna, co oznacza, że sąd nie analizuje, wina którego z małżonków była większa. Zawinione jest każde zachowanie, które zasługuje na negatywną ocenę i które w jakimkolwiek stopniu przyczyniło się do rozkładu pożycia małżeńskiego. Ujmując tę kwestię obrazowo – 99% winy jednego małżonka oraz 1 % winy drugiego skutkować będzie orzeczeniem rozwodu z winy obojga małżonków. Poniżej przedstawiamy katalog najczęstszych przyczyn ustania więzi małżeńskich. Niewierność małżeńska Strony zawierające małżeństwo zobowiązują się do wzajemnej pomocy i wierności (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Naruszenie zasady wierności prowadzi więc do złamania danego słowa (wyrok SA w Katowicach z 18.2.2010 r., I ACa 29/10). Cudzołóstwo może być podstawą udzielenia rozwodu bez względu na czas, kiedy je popełniono, jeżeli było ono przyczyną lub choćby jedną z przyczyn rozkładu pożycia stron (orzeczenie SN z 19.12.1950 r., C 347/50). Istnieją jednak sytuacje, gdy związek jednego z małżonków z innym partnerem nie stanowi podstawy o orzeczenia rozwodu z jego winy. Dzieje się tak, gdy do ustania więzi małżeńskich doszło przed nawiązaniem osobistej relacji z nowym partnerem. Ma to przykładowo miejsce, gdy kobieta zwiąże się z innym mężczyzną po tym, jak do ustania więzi małżeńskich doszło z powodu przemocy ze strony męża. W takim wypadku możliwe jest orzeczenie rozwodu z wyłącznej winy stosującego przemoc małżonka. Stanowisko to zostało potwierdzone orzeczeniem Sądu Najwyższego, który wskazał, że „Związek jednego z małżonków z innym partnerem w czasie trwania małżeństwa, lecz po wystąpieniu zupełnego i trwałego rozkładu pożycia między małżonkami, nie daje podstawy do przypisania temu małżonkowi winy za ten rozkład” (wyrok SN z 28.9.2000 r., IV CKN 112/00). Zdrada nie oznacza jedynie współżycia z inną osobą podczas trwania związku małżeńskiego, ale również należy ją interpretować jako zdradę psychiczną i emocjonalną. Wśród zawinionych przyczyn rozkładu pożycia małżeńskiego mieści się niewierność przejawiająca się poprzez inne zachowania się małżonka wobec osoby płci przeciwnej, które mogą stwarzać tzw. pozory zdrady lub w inny sposób wykraczają poza granice przyjętej normalnie obyczajowości i przyzwoitości. Wymienić tu można np. związanie się małżonka z inną osobą węzłem uczuciowym, w którym nie dochodzi do cudzołóstwa, ale któremu towarzyszą wyznania miłości i pocałunki (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 26.03.1952 r., C 813/51), czy też długotrwałe zamieszkiwanie przez zamężną kobietę z innym mężczyzną w warunkach stwarzających pozory zdrady małżeńskiej (orzeczenie Sądu Najwyższego z 24.04.1951 r., C 735/50). Przemoc w małżeństwie Przemoc rozumiana jest zarówno jako agresja fizyczna jak i psychiczna (wulgaryzmy, zmuszanie do poniżających zachowań itp.) Nawet jednorazowa sytuacja może zostać uznana za zawinioną przyczynę rozkładu pożycia małżeńskiego. Zniewaga i zniesławienie jak również poniżanie mogą dotyczyć dowolnej sfery...

czytaj więcej

Niezawinione przyczyny orzeczenia rozwodu

Przy zaistnieniu takiej przyczyny, sąd orzeknie rozwód, chodź wystąpienie takich okoliczności nie przesądzi o winie małżonka, którego dotyczą np. małżonek który zapadnie na chorobę psychiczną nie będzie uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia; inna rzecz, że w wypadku choroby psychicznej małżonka, sąd w pewnych sytuacjach może nie orzec rozwodu. – choroba (w tym choroba psychiczna; niewydolność seksualna małżonka, bezpłodność); – różnica światopoglądów – różnica charakterów i poziomu intelektualnego; – różnica...

czytaj więcej